Sport in de buitenruimte van grote betekenis
Sporten is goed voor lichaam en geest. Daar is geen wetenschappelijk onderzoek voor nodig. Dat sport verbroedert blijkt als het Nederlands Elftal voetbalt, tijdens de Olympische Spelen en andere grote toernooien. Maar sport verbroedert ook in de wijk.
Het brengt mensen samen. Het leert ze over elkaar, over hun cultuur en zorgt voor onderling begrip.

Dat sport in de openbare buitenruimte op sociaal vlak van grote betekenis kan zijn en een middel is om maatschappelijke doelen te bereiken, weten ook toptennissers Richard Krajicek en Jacco Eltingh.

‘Ik vind sporten belangrijk, of dat nu binnen of buiten is’, geeft Jacco Eltingh aan. ‘Daarnaast vind ik het belangrijk dat dit gebeurt samen met andere kinderen en nog het liefst onder begeleiding.’
Voor Richard Krajicek geldt hetzelfde. Sterker nog, zijn stichting de Richard Krajicek Foundation, realiseert playgrounds - multifunctionele, openbare sportvelden - in de wijken en die gaan altijd gepaard met sportbegeleiding.

Sport naar de kinderen brengen
De Richard Krajicek Foundation brengt sinds 1997 sport naar de kinderen in aandachtswijken door middel van diverse sportprojecten, zoals straattennis, -voetbal en -basketbal. Hiervoor bouwen
ze playgrounds in de wijk in samenwerking met de gemeente. Jacco Eltingh zet zich met zijn organisatie Tennis Events in om tennis zo breed mogelijk te promoten. ‘Je merkt dat het gedrag ten aanzien van sporten verandert. Naar school fietsen of buiten spelen lijkt minder vanzelfsprekend dan vroeger.
Dat er meer uitdaging vlakbij huis wordt aangeboden is dus fantastisch en ook noodzakelijk. Daar spelen wij op in met bijvoorbeeld TennisFrendz! - dat zich richt op tennis in het basisonderwijs - en onze clinics’, aldus Eltingh.

Drempelverlagend
Een sportvoorziening en sportactiviteiten dicht bij huis bieden in veel opzichten voordelen. ‘Het haalt de geografische drempels weg’, geeft Krajicek aan. ‘Veel sportclubs liggen namelijk vaak buiten de wijk en veelal zelfs buiten het dorp of de stad. Bovendien kennen de kinderen elkaar in hun eigen wijk en ook dat is drempelverlagend. Dan hebben we het nog niet eens over het kostenaspect gehad. Want met het aanbieden van gratis sportvoorzieningen, maak je het wel heel toegankelijk.’
Eltingh is het daar mee eens. ‘De clinics op scholen en in wijken zijn om kennis te maken met een nieuwe sport en ter stimulering. Kinderen die al op tennis zitten, hebben een andere motivatie dan kinderen die niets met tennis of überhaupt met sporten hebben. We merken dat het leuk wordt gevonden.’

Sociaal kapitaal in de wijk benutten
Beide profs benadrukken het belang van goede begeleiding. ‘Een begeleider zorgt naast vakinhoudelijke ondersteuning en het beschikbaar stellen van materiaal voor de goede toon op het veld. Hij of zij bewaakt de teamgedachte.
Bovendien zorgt het vaak voor dat duwtje in de rug om toch maar te gaan sporten’, vertelt Eltingh. ‘Sporten is daarmee een alternatief voor het hangen op straat’, vult Krajicek aan. ‘De begeleiders op de playgrounds van de Richard Krajicek Foundation selecteren bovendien jongeren die zich positief profileren. Zij kunnen in aanmerking komen voor een Scholarship waarmee ze de opleiding sport en beweging van het ROC mogen volgen.
De stichting is hier drie jaar geleden mee begonnen en inmiddels zijn er zelfs jongeren doorgestroomd naar het hbo. Jongeren die misschien een aantal jaar geleden nooit hadden gedacht dat ze aan de Hogeschool zouden studeren. Een aantal van hen werkt nu als begeleider op een playground in hun eigen wijk. Zo zien andere dat deze jongen of dat meisje iets heeft gemaakt van zijn leven. Het erkennen van dit sociale kapitaal in de wijk is van groot belang. Mensen uit de wijk die wat kunnen en willen betekenen. Dat maakt het verschil.’

Samenwerking is de sleutel
Om daadwerkelijk verschil te maken is het eveneens belangrijk dat het initiatief voor een sport- en speelvoorziening uit de wijk zelf komt. Krajicek: ‘Alleen dan is er draagvlak. Een sportvoorziening
heeft het doel de leefbaarheid in de wijk te vergroten. Als bewoners niet zitten te wachten op iets dergelijks, dan zorgt het alleen maar voor overlast en dat kan niet de bedoeling zijn. Hoe meer betrokkenheid hoe groter de sociale impact. Samenwerking is de sleutel.’ Eltingh sluit hierop aan door aan te geven dat dit al in de voorbereidingen speelt. ‘Het is zo belangrijk dat gemeenten, scholen en andere partijen zich vooraf goed oriënteren en laten adviseren over wat ze de jeugd willen aanbieden.
Tennis zie je niet vaak terug in de openbare ruimte. Wil je deze sport inzetten, houd er dan rekening mee dat een verwijderbaar tennisnet, het beschikbaar stellen van rackets en ballen een taak zijn die bij iemand moet worden neergelegd. Denk verder dan de geijkte paden en betrek een derde partij die de invulling gaat verzorgen.’

Geen dood asfalt
Een openbaar sportveld krijgt veel te verduren en moet daardoor duurzaam zijn. Maar als jongeren trots zijn op hun veld, dat voor hen is geplaatst en aansluit bij hun beleving, dan gaan ze er ook zorgvuldig mee om. Een plek die voldoet aan hun verwachtingen en waar ze graag hun vrije tijd doorbrengen. Om te sporten én om elkaar te ontmoeten. ‘Ook de software -de begeleiding- zorgt ervoor dat de hardware -de sportvoorziening- goed wordt gebruikt en met plezier blijft worden gebruikt. Zo wordt een mooie speelvoorziening nooit een dood stuk asfalt’, benadrukt Krajicek tot slot.

Richard Krajicek:
"Een sportvoorziening dicht bij huis biedt in veel opzichten voordelen. Het haalt de geografische drempels weg. Veel sportclubs liggen namelijk vaak buiten de wijk en veelal zelfs buiten het dorp of de stad.
Bovendien is het gebruik van een openbare sportvoorziening gratis en kennen de kinderen elkaar in hun eigen wijk".

Jacco Eltingh:
"Het is belangrijk dat gemeenten, scholen en andere partijen zich vooraf goed oriënteren en laten adviseren over wat ze de jeugd willen aanbieden.  Denk verder dan de geijkte paden en betrek een derde partij die de invulling gaat verzorgen".

"Je merkt dat het gedrag ten aanzien van sporten verandert. Naar school fietsen of buiten spelen lijkt minder vanzelfsprekend dan vroeger.  Dat er meer uitdaging vlakbij huis wordt aangeboden is dus fantastisch".